کتاب ولایت فقیه

book-velayatبا پیروزی انقلاب شکوهمند انقلاب اسلامی در ایران به رهبری حضرت امام خمینی(ره) برای اولین‌بار الگوی حکومت اسلامی با رهبری فقیه جامع‌الشرایط به جهانیان عرضه شد.

از آنجا که این نوع از حکومت در جهان معاصر تجربه جدیدی است که می‌تواند الگویی برای ملت‌های تحت سلطه زورمداران باشد استکبار جهانی از همان ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی به مقابله با آن پرداخت و با انواع روش‌های نظامی، سیاسی، فرهنگی و… در صدد ضربه زدن به این نظام مقدس بر آمد. از سوی دیگر برخی روشنفکر مآبان داخلی نیز این شبهه را دامن زدند که اندیشه ولایت فقیه، اندیشه‌ای نوظهور و از ابداعات امام خمینی(ره) است و یا حداکثر سابقه‌ای که در آثار فقیهان شیعه برای آن به توان یافت در آثار محقق نراقی(ره) است.

 امام خمینی(ره) در کتاب ولایت فقیه می‌فرمایند:

«موضوع ولایت فقیه چیز تازه‌ای نیست که ما آورده باشیم بلکه این مسئله از اول مورد بحث بوده است و ما فقط موضوع را مورد بررسی قرار داده‌ایم و شعب حکومت را ذکر کرده، در دسترس آقایان قرار داده‌ایم تا مسئله روشن‌تر گردد والا مطلب همان است که بسیاری از فقهاء فهمیده‌اند».[1]

مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای  در این باره می‌فرمایند:

«البته ولایت فقیه جزء مسلّمات فقه شیعه است. این که حالا برخی نیمه سوادها می‌گویند امام «ولایت فقیه» را ابتکار کرد و دیگر علماء آن را قبول نداشتند، ناشی از بی‌اطلاعی است، کسی که با کلمات فقهاء آشناست می‌داند که مسئله ولایت فقیه جزو چیزهای واضح و روشن در فقه شیعه است».[2]

پژوهش حاضر درصدد اثبات این مسئله است که اندیشه ولایت فقیه در آثار فقهای بزرگوار شیعه از زمان غیبت کبری تا کنون وجود داشته است.

مقدمه

یكى از مسائلى كه در ابواب مختلف فقه شیعه به مناسبت‌هاى گوناگون مطرح شده مسئله ولایت فقیه است؛

لكن به دلایل زیر شبهاتی پیرامون آن مطرح گردیده است:

اولاً) این مسئله در زمان‌هاى گذشته به علت حكومت سلاطین جور چندان زمینه عملى نداشته و در نتیجه كمتر مورد ابتلاء بوده است.

ثانیاً) به طور پراكنده و در ابواب مختلف فقهى مطرح شده و فقهاء مستقلاً به آن نپرداخته‏اند.

ثالثاً) به ولایت فقیه تحت عناوین مختلف و مجملى مانند حاكم، سلطان الاسلام، نایب الغیبة، ناظر در امور مسلمین، منصوب عام امام و… اشاره شده است.

یكى از شبهاتى كه در سال­هاى اخیر مطرح شده آنست كه مسئله ولایت فقیه -به معناى حكومت و زمامدارى جامعه اسلامى- از ابتكارات امام خمینى(ره) و یا لااقل از ابداعات مرحوم ملا احمد نراقى(ره) بوده و فقهاء گذشته قائل به ولایت فقیه نبوده‏اند.!!

الف) طرح مسئله

درباره پیشینه اندیشه ولایت فقیه دو دیدگاه مطرح است:

1. پیشینه این مسئله، به آغاز فقه شیعه باز می گردد و فقهاء عظام، از زمان شیخ مفید(ره) به آن اعتقاد جدی داشته‏اند.

2. مسئله فوق، امرى بدیع و نوظهور و از ابتكارات مرحوم نراقى(ره) است.

ب) مفهوم ولایت فقیه

مقصود از ولایت فقیه در این تحقیق، ولایت به معناى زمامدارى و حاكمیت است كه در عصر غیبت، از سوى امام معصوم(ع)، به فقهاى جامع الشرائط، تفویض شده است.

ج) حاصل تحقیق

حاصل این تحقیق پاسخى به این سؤال است كه «كدام یك از دو دیدگاه فوق صحیح است»؟

در این تتبّع كوشیده‏ایم اثبات نماییم، نظریه ولایت فقیه پیشینه‏اى به قدمت فقه شیعه دارد و فقهاء عظام در قرن­ها پیش به این مسئله به معناى حاكمیت و زمامدارى جامعه اسلامى اذعان و اعتراف داشته‏اند.

بدین منظور به بررسى آثار فقهى فقیهان برجسته شیعه (بیش از 40 نفر) از زمان شیخ مفید(ره) تا امروز، در 5 دوره و مرحله زمانى پرداخته‏ایم:

دوره اوّل: از شیخ مفید(ره) تا قاضى ابن برّاج(ره)؛

دوره دوّم: از ابن برّاج(ره) تا ابن ادریس حلى(ره)؛

دوره سوّم: از ابن ادریس(ره) تا محقق كركى(ره)؛

دوره چهارم: از محقق كركى(ره) تا محقق نراقى(ره)؛

دوره پنجم: از نراقى(ره) تا امام خمینى(ره)؛

 لازم به ذكر است كه ملاك ما در تقسیم بندى دوره‏هاى فقهى دراین کتاب:

الف. میزان پردازش فقهاى هر عصر به بحث ولایت فقیه؛

ب. خصوصیات جانبى دوره‏هاى فقهى همچون ركود یا رشد مباحث فقهى؛

ج. و احیاناً سیره عملى برخى از فقها مبنى بر مداخله در امور حكومتى است.

چاپ: دوم / 1391

شمارگان: 1500 جلد

قیمت: 5500 تومان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code